Πολυπολιτισμικότητα και πολιτική απλοϊκότητα

Διαβάζοντας ένα άρθρο του Τάκη Θεοδωρόπουλου στην Καθημερινή της Κυριακής με τίτλο "Ο Βάγκνερ, ο Τάκιτος και οι Πακιστανοί στην Ομόνοια", επιβεβαιώνεται ότι ο λόγος περί πολυπολιτισμικότητας αποτελεί, συν τω χρόνω, ένα από τα βασικά αντικείμενα προπαγάνδας υπέρ της παγκοσμιοποίησης. Παρότι δεν είναι καλό να ταυτίζουμε τον δημοσιογραφικό λόγο με τον πολιτικό, θεωρώ όμως ότι σε γενικές γραμμές ο δημοσιογραφικός λόγος αντανακλά αντίστοιχη πολιτική θεώρηση. Γι’ αυτό και παρόμοια κείμενα οφείλουμε να τα λαμβάνουμε ως πολιτικά.

Η πολυπολιτισμικότητα γνωρίζει σημαντική διάδοση και υποστηρίζεται ένθερμα τόσο από τους αριστερούς, όσο και από τους νεοφιλελεύθερους. Ο λόγος είναι σχετικά απλός: τόσο οι μεν όσο και οι δε είναι κατά κύριο λόγο εραστές του διεθνιστικού μοντέλου διαβίωσης, προάγοντας έναν δήθεν σεβασμό στη διαφορετικότητα κάθε κουλτούρας. Η διαφορετικότητα, όμως αυτή λειτουργεί ως ψευδεπίγραφη έννοια. Ο σεβασμός στη διαφορετικότητα κάθε λαού ή έθνους ή εθνοτικής ομάδας δεν συνεπάγεται ούτε βίαιη αλλαγή κοινωνικής και εθνικής διαστρωμάτωσης, ούτε βέβαια θεωρεί το αλλότριο ως πιο καλό, συστήνοντας αλλαγή νοοτροπίας σε μία κουλτούρα ή, πολύ περισσότερο, επιβάλλοντας την περιχαράκωσή της, για να αισθάνεται ο απέναντι πιο άνετα.

Σε επίπεδο κρατικής εξουσίας, η επιβολή αυτή του ξένου ως παράγοντα κοινωνικής επικράτησης ή βίαιης αφομοίωσης, αναιρεί βασικές προϋποθέσεις της έννοιας του κοινωνικού συμβολαίου. Οι πολίτες αναμένουν από το κράτος όχι μόνο μια αόριστου τύπου προστασία, αλλά και μια σαφή διαφύλαξη συγκεκριμένων τρόπων ζωής και αντίληψης. Όταν αυτό δεν διαφυλάσσεται, η πολιτική εξουσία χάνει σημαντικά ερείσματα στην κοινωνία.  

Είναι, το λιγότερο, απλοϊκό να θεωρείς ότι η ο λόγος έλλειψης κατανόησης (sic!) της πολυπολιτισμικότητας είναι η έλλειψη αποικιοκρατικής συμπεριφοράς! Η έννοια της πολυπολιτισμικότητας δεν έχει βέβαια σχέση με την αποικιοκρατία. Η πολυπολιτισμικότητα είναι αντίληψη που αναφέρεται στην προσπάθεια πρόσμειξης πολλών διαφορετικών εθνοτήτων με εξίσου διαφορετική κουλτούρα και πολιτισμικά στοιχεία εντός οργανωμένου κράτους. Είναι το ίδιο κατανοητή, είτε ως κράτος διέθετες κάποτε αποικιοκρατική πολιτική, είτε όχι. Η κατανόηση της έννοιας, όμως δε συνιστά και αποδοχή της! Επιπλέον, ακόμα και κράτη που διέθεταν τέτοια μορφή εξωτερικής πολιτικής στην ιστορία τους, όπως η Γαλλία, σε καμία περίπτωση δεν συμφωνούν με την πολυπολιτισμικότητα εν γένει.  Η άνοδος του Εθνικού Μετώπου της Λεπέν  το αποδεικνύει.

Η πρόσμειξη πολλών διαφορετικών πολιτισμικών παραδειγμάτων στα πλαίσια ενός κράτους δημιουργεί συνθήκες κοινωνικών διαφοροποιήσεων και πολιτικών αναταραχών. Το να επικαλούμαστε, για παράδειγμα, τον Χάντινγκτον, ως εφαλτήριο αποδοχής της πολυπολιτισμικότητας ή ως στοιχείο που δικαιολογεί αντίστοιχο πολιτικό λόγο είναι τόσο μονομερές, όσο το να επικαλεστεί κανείς τον Μαρξ για να αποδείξει ότι ο Καπιταλισμός είναι μια καταδικασμένη υπόθεση. Μάλιστα, αν δεν κάνω λάθος, ο Μαρξ είχε καταφερθεί ενάντια στους μετανάστες, θεωρώντας τους ότι απειλούν την κοινωνική συνοχή και ενδέχεται να οδηγήσουν σε κατάλυση της ομαλότητας.

Το βασικό επιχείρημα της πολυπολιτισμικότητας, ο σεβασμός, δηλαδή στη διαφορετικότητα του άλλου, είναι εντελώς έωλο. Πρωτίστως, διότι θεωρεί condition sine qua non του σεβασμού στη διαφορετικότητα την πολυπολιτισμική δομή μιας κοινωνίας! Μόνο που ο σεβασμός δεν είναι έννοια που προέρχεται κατ’ ανάγκην από τον συγχρωτισμό. Είναι, δηλαδή ανάγκη ένας λαός να συγχρωτιστεί με τον άλλο, για να τον σεβαστεί; Είναι ανάγκη να ζω με έναν Αφρικανό για να σεβαστώ την κουλτούρα του; Είναι ανάγκη να ζω με Βουδιστές για να κατανοήσω  και να σεβαστώ την αξία του Βουδιστικού τρόπου ζωής;

Εξάλλου, η πολυπολιτισμικότητα δεν προϋποθέτει, ούτε πράγματι στοχεύει σ’  αυτόν τον υποτιθέμενο και αναγκαίο σεβασμό. Η βίαιη μεταλλαγή μιας κοινωνίας σ’ ένα κράτος μέσα από μια όχι απλώς ανεκτική πολιτική, αλλά μέσα από μια εντελώς αδιάφορη, σε εγκληματικό σημείο, κρατική πρόνοια για τα αυτονόητα δεν είναι ένδειξη σεβασμού προς τους πολίτες που διαβιούν σ’ ένα κράτος. Οι απίστευτα απάνθρωπες συνθήκες που κυριαρχούν σε ορισμένα κράτη, συνθήκες που εξαναγκάζουν ορισμένους από τους πολίτες να καταφεύγουν σε άλλες χώρες ως μετανάστες, δεν είναι ένδειξη πολιτιστικού σεβασμού, δεν είναι καν ένδειξη πολιτικής ωριμότητας. Ένας κόσμος που δέχεται να καταπιέζονται άνθρωποι σε ορισμένες χώρες και, αντί να καυτηριάζουν αυτή την καταπίεση, τη χρησιμοποιούν ως πρόσχημα βίαιων μετακινήσεων μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων για να χρησιμοποιηθούν ως «φτηνά εργατικά χέρια», δεν είναι ένδειξη σεβασμού. Είναι ένδειξη πολιτικού κυνισμού!

Η μετατροπή των πολιτών ενός κράτους, οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους με άρρηκτους δεσμούς, σε πληθυσμούς χωρίς εθνικό προσδιορισμό κάποιων περιφερειακών οικονομικών ενώσεων που δε φέρουν ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, αποδείχθηκε πως μεταβάλλει το καθεστώς της ελευθερίας και αυτονομίας που απολαμβάνουν οι πολίτες εντός του εθνικού κράτους, σε καθεστώς οικονομικής υποδούλωσης. Επιτρέπει, δηλαδή τη διαμόρφωση συνθηκών οικονομικής «ευκινησίας» πληθυσμιακών ομάδων, που δε διαθέτουν κατ’ ανάγκη κάποια κοινά χαρακτηριστικά (εθνικά ή άλλα), τα οποία θα δημιουργούσαν την αίσθηση μιας κοινότητας με στόχους και επιδιώξεις μακροπρόθεσμου χαρακτήρα και θα συνέβαλαν στο «δέσιμο» μεταξύ των ατόμων. Αντίθετα καταλύουν κάθε συνθήκη διαμόρφωσης ενιαίου πολιτικού και εθνικού μετώπου που θα διαμόρφωνε συνθήκες δημιουργίας θυλάκων αντίστασης στη χειραγώγηση και την εκμετάλλευση, αφού ακόμα και μια εργασιακή συνδικαλιστική ένωση που αποσκοπεί στην εξασφάλιση των συγκεκριμένων συμφερόντων μιας εργασιακής ομάδας δε διαθέτει την ίδια πυγμή και δυναμική που προσφέρει μια συμπαγής εθνικο-πολιτική ομάδα ανθρώπων. Έτσι, επιβάλλεται μια κοινωνική αυτοαπομόνωση μεταξύ ετερόκλητων ομάδων, εύκολα χειραγωγήσιμων πολιτικά και οικονομικά εκμεταλλεύσιμων.

Τι συνιστά λοιπόν η πολυπολιτισμικότητα; Χέρι βοηθείας σε μια άναρχη παγκοσμιοποίηση, σε έναν πολιτικό κυνισμό, έναν παγκόσμιο ολοκληρωτισμό. Βοηθά να υποβιβάσεις τον άνθρωπο από σκεπτόμενο πολίτη σε ζώο που κυνηγά μόνο την επιβίωσή του! Έρμαιο της πλέον απάνθρωπης πολιτικής που τον θεωρεί οικονομικά δούλο, μια μετρήσιμη μονάδα, μια παράπλευρη απώλεια στην οικονομική ευδαιμονία ολιγάριθμων εξουσιαστών και  των παρατρεχάμενών τους!

Ως προς τα καθ’ ημάς, ο σεβασμός στη διαφορετική κουλτούρα δε σημαίνει ότι αποδεχόμαστε το «καπέλωμα» της δικής μας. Ούτε, βέβαια σημαίνει ότι οφείλουμε να παραχωρήσουμε μέρος της δικής μας πολιτικής ελευθερίας ή πολιτισμικής δράσης για χάρη αυτών που επέλεξαν να έρθουν εδώ. Επιπλέον, η παράνομη έλευση των μεταναστών, η ανεξέλεγκτη παραμονή τους, αναδεικνύει την ανυπαρξία κρατικής μέριμνας για αυτονόητα θέματα: προστασία δημόσιας υγείας (οι ασθένειες που μεταφέρονται συνιστούν ωρολογιακές βόμβες), προστασία από την εγκληματικότητα (η τεράστια έξαρσή της έχει αποδειχθεί ότι οφείλεται ακριβώς στην ανεξέλεγκτη λαθρομετανάστευση), προστασία από πολιτικές απειλές (όταν είσαι ένα κράτος που δεν ελέγχει ποιος μπαίνει, το πιθανότερο είναι να αποτελέσεις πόλο έλξης για κάθε διεθνή παράνομο: από έμπορο ναρκωτικών έως διεθνή τρομοκράτη).

Η αναφορά στον Βάγκνερ είναι μάλλον ενδεικτική του τρόπου που οι περισσότεροι από τους Έλληνες δημοσιογράφους μοιάζουν σαν να αρθρογραφούν απευθυνόμενοι σε πολίτες άλλου κράτους! Είναι σαν ο Ελληνικός πολιτισμός να μην έχει να επιδείξει τίποτε αξιοσημείωτο, ούτε καν σε επίπεδο τέχνης, στους υπόλοιπους Ευρωπαϊκούς λαούς, ώστε χρειάζεται μια αναφορά στον Βάγκνερ! Αφού αναφέρθηκε, όμως στο άρθρο του κ. Θεοδωρόπουλου, ας το αναφέρουμε κι εμείς: εραστής του Βάγκνερ υπήρξε κι ο Χίτλερ! Μήπως όλη αυτή η προπαγάνδα «ακουμπά» τελικά και στην προσπάθεια δημιουργίας ενοχικού συνδρόμου προς όλους τους Ευρωπαίους που ψήφισαν Εθνικιστικά κόμματα και, βεβαίως προς τους Έλληνες που ψήφισαν Χρυσή Αυγή; Εν τοιαύτη περιπτώσει, η ίδια η προσπάθεια, ειδικά στην Ελλάδα, είναι πολύ έντονη. Η δημιουργία ενοχικών συμπλεγμάτων ξεκίνησε ήδη από την έναρξη της κρίσης. Οι Έλληνες πολίτες φταίμε που δανειστήκαμε υπερβολικά (όχι βέβαια το ελληνικό κράτος που παρέλυσε κάθε έννοια δημιουργικότητας παρέχοντας ψεύτικο χρήμα και προωθώντας την αναξιοκρατία), που είμαστε… ρατσιστές γιατί δε θέλουμε τους ξένους (δεν επιτρέπεται στην Ελλάδα να είσαι σκεπτικιστής πολιτικά απέναντι στην πολυπολιτισμικότητα. Ή είσαι μαζί μας και είσαι… δημοκράτης, ή δεν είσαι και είσαι… ρατσιστής!), που ψηφίζουμε μόνο αυτούς που μας εξυπηρετούν στα διάφορα ρουσφέτια μας (δεν φταίνε οι πολιτικοί που εφηύραν το σύστημα και το διέδωσαν, ούτε βέβαια οι δημοσιογράφοι που το εξωράισαν) κ.ο.κ.

Τελικά, τώρα το αντιλαμβάνομαι, γράφοντας τον επίλογο: ναι, αλαζονεία και ολοκληρωτική πολιτική θεώρηση συνιστά η αποδοχή της πολυπολιτισμικότητας, όχι απλοϊκότητα! Θα έπρεπε μάλλον να αλλάξω τον τίτλο…

Η έλλειψη ευθιξίας των πολιτικών και η ηθική μας κακομοιριά

Χάθηκε από τη χώρα η έννοια της ευθιξίας. Είναι πασιφανές αυτό το γεγονός κυρίως στη σφαίρα της πολιτικής.

Μέχρι πριν λίγο καιρό, οι κυβερνώντες επαίρονταν για την εκπληκτική πορεία της Ελληνικής οικονομίας, για το ότι οι θυσίες του λαού έχουν αρχίσει και πιάνουν τόπο, για το πόσο σημαντικό υπήρξε το γεγονός ότι η Ελλάδα βγήκε στις Αγορές και δανείστηκε περίπου 2 δις Ευρώ. Άξαφνα, η Blackrock ανακοίνωσε, μάλλον ξερά, ότι η Ελλάδα βρίσκεται, ανάμεσα σε πολλές άλλες χώρες, στην πρώτη θέση με ορατό τον κίνδυνο της χρεοκοπίας, ενώ βέβαια η κυβέρνηση δεν έχει λάβει κανένα μέτρο, ώστε να αναδιαμορφώσει την οικονομία, έστω ορισμένους τομείς της, με τέτοιο τρόπο, ώστε να χρειαζόμαστε τον ελάχιστο ή και καθόλου δανεισμό στο μέλλον. Βέβαια, το αυτί κανενός δεν ίδρωσε, ούτε ανελήφθη κάποια ευθύνη γι' αυτήν την αντιφατικότητα.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, για χάρη της πλέον αηδούς μορφής real politic, καυτηρίασε Κύπρια ευρωβουλευτή, η οποία είχε το σθένος να εγκαλέσει (και) την Ελληνική κυβέρνηση, διότι επέτρεψε στους Τούρκους να θέσουν θέμα, κατ'  ουσίαν, κατάλυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Βέβαια, το αυτί του ΥΠ. ΕΞ. και προέδρου του ΠΑΣΟΚ δεν ίδρωσε, ούτε παραιτήθηκε από τη θέση του.

Γινόμενος μάντης κακών επών, προφητεύω (οι σώφρονες θα το πουν διορατικότητα ή απλή λογική, αλλά εγώ τα αρνούμαι όλα αυτά, διότι στην Ελλάδα, την χώρα των τρελών, δεν με "παίρνει" να ισχυριστώ στα σοβαρά ότι είμαι διορατικός ή λογικός) ότι στις επόμενες εκλογές, η σύμπραξη ΝΔ - ΣΥΡΙΖΑ θα αποτελεί ένα πολιτικό γεγονός, ενώ μέχρι σήμερα και η ΝΔ και ο ΣΥΡΙΖΑ διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους, θεωρώντας ακόμα και τη σκέψη μιας τέτοιας πολιτικής συνεργασίας προσβλητική και απαράδεκτη (ούτοι είπον). Βέβαια, κανενός το αυτί δε θα ιδρώσει, ούτε θα παραιτηθεί κάποιος από τα όποια πολιτικά του αξιώματα.

Η έννοια της ευθιξίας είναι συνεπαγόμενο μιας ηθικής κουλτούρας της πολιτικής, την οποία προφανώς δε διαθέτουν σήμερα πολλοί από τους πολιτικούς μας ταγούς. Αλλά, στ' αλήθεια, δεν με εκπλήσσει αυτό. Αυτό που με εκπλήσσει είναι το γεγονός ότι οι πολίτες αυτής της δύσμοιρης χώρας έχουμε τόσο πολύ "χαλαρώσει" τις ηθικές μας αναστολές, ώστε, ακόμα κι όταν διαπιστώνουμε τα εμφανέστατα ατοπήματα των πολιτικών που διαφεντεύουν τη ζωή μας, δεν πράττουμε ούτε καν τα δέοντα. Συνεχίζουμε να ψηφίζουμε τα ίδια πρόσωπα, τα ίδια κόμματα, τις ίδιες πολιτικές. Δε θιγόμαστε, λοιπόν ούτε εμείς οι ίδιοι. Θα θιγούν εκείνοι που, από την ηθική κακομοιριά μας, ωφελούνται κατ'  εξοχήν οι ίδιοι;

Το μετέωρο βήμα της Ευρώπης

Η πολιτική αναμέτρηση των Ευρωεκλογών πέρασε – όπως φαίνεται, το ίδιο και τα μηνύματα των εκλογών αυτών. Πέρασαν και δεν άγγιξαν ούτε τους δικούς μας ταγούς, ούτε τους Ευρωπαίους! Η τεράστια σε μέγεθος αποχή, η άνοδος των Ευρωσκεπτικιστών, η άνοδος του πολιτικού ρεύματος που αναδεικνύει την εθνική διάσταση των λαών περισσότερο από την Ευρωπαϊκή, η «αυτοκρατορική» πολιτική που ασκεί η Γερμανία – η οποία έφτασε σε σημείο να υποδείξει πρόσωπο για Πρόεδρο της Κομισιόν, η ουσιώδης έλλειψη δημοκρατικότητας στις εκλογικές αναμετρήσεις (άλλα έβγαζε η κάλπη, άλλα επιθυμούσαν να πράττουν Μέρκελ και Κάμερον), δείχνει ότι το Ευρωπαϊκό οικοδόμημα «τρίζει», και μάλιστα επικινδύνως!

Οι Ευρωπαίοι πολίτες δείχνουν ξεκάθαρα πως δεν επιθυμούν για την ΕΕ τον ίδιο βηματισμό. Έχουν κουραστεί από τη διάλυση του κοινωνικού ιστού, η οποία συνεχίζεται ανεξέλεγκτα, έχουν απογοητευτεί από την επικράτηση των ψυχρών κανόνων της Αγοράς που θεωρεί τους πολίτες αναλώσιμα αγαθά, παράπλευρες απώλειες στο… όραμα της πιο ψευδεπίγραφης ανάπτυξης που προπαγανδίστηκε στο «Δυτικό» μπλοκ. Έχουν οργιστεί που η πλειοψηφία των Ευρωπαίων πολιτικών ταγών, αντί για πολίτες στους λαούς που κυβερνά, «βλέπει» υπηκόους και «φτηνά εργατικά χέρια».

Η κατάσταση δεν προβλέπεται να αλλάξει, ακριβώς επειδή η Ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία στέκεται δίχως οράματα, είναι άμοιρη πολιτικών επιλογών ευθύνης, είναι οσφυοκάμπτης παγκόσμιων οικονομικών συμφερόντων κι όχι υπηρέτης των εθνών, των οποίων προΐστανται, συμπεριφέρεται ως βοηθητικό προσωπικό των τεχνοκρατών κι όχι ως πολιτική ηγεσία με ξεκάθαρη βούληση. Παρά τα ευχολόγια, η οικονομική ύφεση παραμένει. Ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός μοιάζει κουρασμένος και καταβεβλημένος. Η Ευρωπαϊκή πολιτική δεν φαίνεται ικανή να αναδείξει μια ανταγωνιστική παρουσία σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον που συνεχώς εξελίσσεται. Η Ευρώπη δεν έχει πλέον τη δύναμη να προτάξει μια διαφορετική προσέγγιση στον τρόπο «πολιτεύεσθαι» και, το σπουδαιότερο, να αντιτάξει σθεναρή άμυνα απέναντι στο φάσμα ενός επερχόμενου παγκόσμιου οικονομικού ολοκληρωτισμού.

 Όλα δείχνουν να βαίνουν σε μια αλλαγή του οικοδομήματος. Η κυριαρχία της Λεπέν, η πολιτική της οποίας προτάσσει την εθνική ενδυνάμωση από την υπό σύγχυση Ευρωπαϊκή Ιδέα (που πλέον κανείς δεν αντιλαμβάνεται σε ποιες ακριβώς αρχές στηρίζεται), απέδειξε ότι οι πολίτες της Ευρώπης αντιδρούν στην αέναη συνέχιση μιας πολιτικής που, σε τελική ανάλυση, οδηγεί μονάχα στο τούνελ της Ύφεσης!

Τα μηνύματα των Ευρωπαϊκών εκλογών πέρασαν και δεν άγγιξαν! Διότι, φανερό πλέον, η πολιτική θεώρηση με την ανθρωπιστική της διάσταση στην Ευρώπη έχει αντικατασταθεί από την οικονομικοκεντρική, απάνθρωπη διάστασή της!

Θεσμοί και οικογένεια

Με αφορμή ένα άρθρο της εφ. "Καθημερινή", στο οποίο αναφέρεται ότι οι περισσότεροι πολίτες εμπιστεύονται περισσότερο την οικογένεια και όχι τους... πολιτικούς θεσμούς, ενώ στην Ευρώπη συμβαίνει το αντίθετο (με ξεκάθαρο το μήνυμα "κάντε κι εσείς το ίδιο"), θα ήθελα να εκφράσω ορισμένες σκέψεις. Οπωσδήποτε, η διαπίστωση περιέχει αλήθεια. Πράγματι, στην Ελλάδα οι οικογενειακοί δεσμοί είναι ισχυρότατοι, σε σύγκριση με την Ευρώπη (ή και τις ΗΠΑ). Δεν αποδέχομαι όμως ότι αυτό αποτελεί οπισθοδρόμηση, όπως ξεκάθαρα εννοεί η αρθρογράφος της εφημερίδας. Όσοι έχουν ασχοληθεί με την ψυχολογία, γνωρίζουν ότι όλες οι έρευνες τείνουν στο να επαναπροσδιορίζουν τη σημασία του οικογενειακού περιβάλλοντος στο σχηματισμό μιας υγιούς προσωπικότητας. Οι εντελώς χαλαρές οικογενειακές σχέσεις, η απροσδιοριστία του ρόλου των φύλων στην ανατροφή των παιδιών, η πολύ πρόωρη ανεξαρτησία που επιδιώκεται από πολύ μικρή ηλικία και ο πρόωρος "απογαλακτισμός" έχουν αποδειχθεί φενάκη για την υγιή ανάπτυξη των ατόμων. Σε όλες τις περιπτώσεις ελλιπούς οικογενειακής επίδρασης, τα αποτελέσματα είναι η ανάπτυξη ενός μονομερούς, άκρως εγωιστικής μορφής ατομικισμού, η αδυναμία συμπαγών κοινωνικών σχέσεων, η βίαιη συμπεριφορά, η εμφάνιση έντονων ψυχολογικών διαταραχών κ.ο.κ. Η σχέση του Έλληνα με τους θεσμούς του κράτους υπήρξε, οπωσδήποτε πάντα προβληματική. Κι αυτό πρέπει να αλλάξει. Καμία αντίρρηση! Από κει κι ύστερα, όμως το να προσπαθείς να "περάσεις" ως μήνυμα, ότι πρέπει να μη διαθέτουμε στιβαρούς οικογενειακούς δεσμούς διότι αυτό... χαλάει την εμπιστοσύνη μας στους θεσμούς του κράτους (!!) αποτελεί, εκτός από ψευδής ανάλυση, και απόπειρα ελέγχου ή και απαξίωσης μιας ολόκληρης κουλτούρας. Η απόπειρα πολιτισμικής ομογενοποίησης αποτελεί βασικό στοιχείο της Νέας Τάξης Πραγμάτων και της άγονης παγκοσμιοποίησης που εξυπηρετεί μονάχα τους λίγους. Αν πράγματι σκοπός είναι να αυξηθεί η εμπιστοσύνη του πολίτη στους θεσμούς του κράτους, το ίδιο το κράτος οφείλει να μην στρέφεται σε ξενομιμητικές συμπεριφορές ή να επιτρέπει να ελέγχεται από ξένους διαύλους πολιτισμικής επιρροής. Η εθνική ταυτότητα και κουλτούρα δεν αποτελούν παρωχημένα στοιχεία. Αποτελούν δείγματα ανάπτυξης πολιτισμού, διαφορετικού ίσως από άλλους, αλλά πάντως πολιτισμού! Απαξιώνοντας κάθε εθνική ιδιαιτερότητα, απλώς δημιουργείς συνθήκες πολιτικής ριζοσπαστικοποίησης.

Τα μεγάλα "ΟΧΙ" του σύγχρονου Έλληνα

Πλησιάζοντας η 28η Οκτωβρίου, η εθνική επέτειος του ΌΧΙ, αναλογίζομαι πως πολλά είναι τα ΌΧΙ που ένας σύγχρονος Έλληνας θα έπρεπε να... βρει το θάρρος να διατυπώσει και να βροντοφωνάξει. ΌΧΙ στον κυνισμό της Παγκόσμιας Οικονομίας. Είμαστε ένας λαός που ζούσε πάντα με γνώμονα το πνεύμα, όχι με οδηγό το χρήμα. Είμαστε ένας λαός που ποτέ δεν κρίναμε την αξία του διπλανού μας από το πάχος του πορτοφολιού του, αλλά από το περιεχόμενο του χαρακτήρα του. ΌΧΙ στην εύκολη υποταγή και την άνευ όρων παράδοση. Ήμαστε πάντοτε μικροί σε πληθυσμό, μα πάντοτε υψώναμε ανάστημα γιγάντων. Ήμαστε πάντοτε ολίγοι σε αριθμό, μα πάντοτε πολλοί σε δύναμη ψυχής. ΌΧΙ σε πολιτικούς που πιστεύουν στην ιδέα της εξαθλίωσης των παιδιών μας για χάρη μιας κάποιας αόριστης οικονομικής ανάκαμψης. Είμαστε ένας λαός που αξίζει να γνωρίσει ηγέτες που θα θεωρούν τον άνθρωπο σημαντικότερο από το χρήμα. ΌΧΙ στο σκοταδισμό των σύγχρονων βαρβάρων που γυρεύουν να εξαφανίσουν καθετί ελληνικό κι άρα Ωραίο! Είμαστε ένας λαός που αξίζει να δει την Ελλάδα να λάμπει και πάλι, να ξαναγίνει αυτό που ήταν πάντοτε στους αιώνες: η χώρα του Φωτός. ΌΧΙ στην απαξίωση του έθνους μας, της εθνικής μας ταυτότητας, της εθνικής μας κληρονομιάς. Είμαστε Έλληνες, που σημαίνει ότι είμαστε πάνω απ’ όλα Άνθρωποι που πολεμούν για αξίες και ιδανικά! Κι αυτή μας την ιδιότητα, αυτή μας την περηφάνεια, δεν θα επιτρέψουμε να μας την πάρετε! ΌΧΙ στο ξεπούλημα της πατρίδας μας για οποιοδήποτε τίμημα! Τούτα τα χώματα είναι ιερά! Έχουν πολεμήσει γι’ αυτά οι πρόγονοί μας, υπέφεραν, μάτωσαν, θυσιάστηκαν. Δεν ξεπουλάμε, λοιπόν τη γη των πατεράδων μας για τριάντα αργύρια! Διότι έχουμε πολύ ακριβά αγορασμένη την ελευθερία μας, για να την πουλήσουμε τόσο φτηνά στον τυχόντα! Θέλουμε ν’ ακούσουμε το σάλπισμα του Αγώνα να ηχήσει για ακόμα μία φορά. Κι όταν ηχήσει σε κάθε χωριό και σε κάθε πόλη, θα μπορέσουμε να βαδίσουμε γοργά προς εκείνη τη μέρα, κατά την οποία όλοι οι Έλληνες, από κάθε γωνιά τούτης δω της γης, θα ενώσουμε τα χέρια, θα σχηματίσουμε ένα Μέτωπο Εθνικό και θα τραγουδήσουμε μαζί τον εθνικό μας ύμνο προς την Ελευθερία. Διότι τότε θα κατανοήσουμε το τι σημαίνει στ’ αλήθεια να φωνάζεις, μ’ όση δύναμη διαθέτουν τα πνευμόνια σου, «Χαίρε, ω, χαίρε, λευτεριά»!

Η νέα μοιρολατρία της παγκόσμιας αγοράς

Οι Αρχαίοι Έλληνες πίστευαν στη μοίρα. Παρότι, όμως αντιλήφθηκαν το αναπόφευκτο της μοίρας, δε θέλησαν να διακηρύξουν ως πολιτισμική θέση ή ως πολιτικό «πιστεύω» την απόλυτη υποταγή της Ανθρωπότητας σ’ αυτήν. Οι Αρχαίοι Έλληνες δεν έφτασαν στη μοιρολατρία. Κάτι τέτοιο θ’ αποστερούσε την ελευθερία βούλησης από κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα. Απέναντι σ’ αυτήν την απολυτότητα της μοίρας, πρόβαλαν αντίσταση. Κανείς άνθρωπος δεν μπορεί, βέβαια να ελέγξει τη μοίρα. Μπορεί, όμως να ελέγξει τον τρόπο δράσης του απέναντι στο μοιραίο. Το είδος αυτό και το περιθώριο της αντίστασης του Ανθρώπου απέναντι στη μοίρα το είπαν «ελευθερία». Κι όπως ξέρουμε, αυτή η αντίσταση δεν απέβη μάταιη. Γέννησε έναν μεγαλειώδη πολιτισμό. Το Αρχαίο Θέατρο δραματοποίησε τον αγώνα αυτό του Ανθρώπου απέναντι στην απραξία που μπορεί να γεννήσει η κάθε μορφής μοιρολατρία. Σκληρή μοίρα έπεσε πάνω στην Αντιγόνη και την Ισμήνη. Όμως, οι δύο αδελφές δεν αντιμετώπισαν το χτύπημα της μοίρας με τον ίδιο τρόπο. Η Ισμήνη παρέμεινε άπραγη, δουλικά υποταγμένη στα κελεύσματα των ισχυρών του κόσμου της, ανήμπορη να αντισταθεί. Η Αντιγόνη δρα. Αρνείται να δεχτεί ως τετελεσμένο γεγονός τον ολοκληρωτισμό και τη βαναυσότητα της εξουσίας. Αντιστέκεται στη μοίρα. Στους καιρούς μας, μια νέα μορφή μοιρολατρίας κάνει την εμφάνισή της, εμπνευσμένη από την ανάπτυξη της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας, που θέτει ως βασικό πρόταγμα μια δήθεν οικονομική ευημερία. Είναι διάχυτη η πεποίθηση ότι τα σημερινά κράτη δε διαθέτουν πολλά περιθώρια ελιγμών, δε διαθέτουν τη δυνατότητα της ελεύθερης επιλογής του τρόπου ζωής τους, δε διαθέτουν σχεδόν κανένα περιθώριο αυτοδιάθεσης. Με το πρόσχημα της οικονομικής ασφάλειας, πολιτικοί υποδουλώνονται, πολίτες εξαγοράζονται, κι όλοι υποκύπτουν στον εκβιασμό «οφείλετε να πράττετε με ένα συγκεκριμένο τρόπο, αν επιθυμείτε να επωφεληθείτε από τις νέες οικονομικές συνθήκες και συσχετισμούς». Οποιοδήποτε πολιτικό μόρφωμα επιχειρεί να περιορίσει τον αδυσώπητο εναγκαλισμό της παγκόσμιας αγοράς, ανακαλύπτει ότι το εγχείρημα αυτό οδηγεί σε μια απροκάλυπτη απειλή, περί αναγκαστικής εξόδου από την παγκόσμια οικονομική δικτατορία που, ευθαρσώς και χυδαία, αποκαλούν «κοινότητα». Η μόνη ιδεολογία που θα μπορούσε να επιβιώσει στο νέο παγκόσμιο ανταγωνισμό, μας λένε, είναι ο άκρατος, κατ’ επίφασιν δημοκρατικός, φιλελευθερισμός. «Κι ενώ θα ήταν δυνατό μια κοινωνία να διοικείται διαφορετικά, το τίμημα θα ήταν η σχετική οικονομική παρακμή: ένα τίμημα που καμία κοινωνία δεν επιθυμεί να πληρώσει. Αυτή είναι η περιβόητη θέση «περί του τέλους της Ιστορίας», και πρεσβεύει ότι όλες οι κοινωνίες θα πιέζονταν από οικονομικούς παράγοντες, ώστε να διοικούνται με παρόμοιο τρόπο». Μ’ άλλα λόγια, όλες οι κοινωνίες θα ξεπουλούσαν την ελευθερία ύπαρξης και δράσης τους για τριάντα αργύρια. «Είναι αδιαμφισβήτητο ότι αυτό το είδος μοιρολατρίας θα υπονομευθεί από τα γεγονότα. Παρακολουθούμε ήδη μια ισχυρή αντίδραση στην παγκοσμιοποίηση, η οποία λαμβάνει τη μορφή πολιτικών κινημάτων… παρατηρούμε τον αντίχτυπο της παγκοσμιοποιημένης αγοράς στα αναπτυσσόμενα έθνη και την ποιότητα του διεθνούς πολιτισμού. Τα κινήματα αυτά θέτουν υπό αμφισβήτηση τη θεωρία ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι ο απώτερος στόχος, και αναζητούν τις αληθινές αξίες της ζωής μας, όπως και τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσαμε να προσεγγίσουμε τις αξίες αυτές. »Όταν κάποτε ζητήθηκε από τον Τόμας Καρλάιλ να καταδείξει την πρακτική σημασία των αφηρημένων ιδεών, φέρεται να εξέφρασε την ακόλουθη άποψη: Κάποτε υπήρξε ένας άνδρας ονόματι Ρουσσώ, ο οποίος έγραψε ένα βιβλίο, το οποίο εμπεριείχε μόνο ιδέες. Η δεύτερη έκδοση βιβλιοδετήθηκε με το δέρμα εκείνων που αρχικά τον ενέπαιξαν!» (David Miller, Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για την πολιτική φιλοσοφία, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σ. 14 κ. εξής). Καμία αντίσταση δεν είναι μάταιη. Ο ελεύθερος άνθρωπος πάντα καταφεύγει στην αντίσταση. Ο ελεύθερος άνθρωπος δε χρησιμοποιεί ποτέ τα χτυπήματα που δέχεται από τη μοίρα ως δικαιολογία απραξίας, αλλά ως εφαλτήριο δράσης. Ο ελεύθερος άνθρωπος δεν υποτάσσεται ποτέ στα κελεύσματα των ισχυρών της γης, ούτε διανοείται ποτέ να αποκαλέσει τα κελεύσματα αυτά «μοίρα»! Το πιο σημαντικό: ο ελεύθερος άνθρωπος αναγνωρίζει κάθε μορφή δουλείας, όπως κι αν μεταμφιέζει αυτή τους όρους επιβολής της και στέκεται πάντα απέναντί της! Δ. Γκίκας, Υπ. Διδάκτωρ Πολιτικής Φιλοσοφίας Ιονίου Πανεπιστημίου

Ανοιχτή επιστολή προς τον Υπουργό Οικονομικών κ. Στουρνάρα

Αξιότιμε κ. Υπουργέ, Σας γράφω την παρούσα, επί τη αφορμή των δηλώσεών σας ότι, εφόσον έχουμε παγκοσμιοποίηση, ας μας αγοράσουν και οι Τούρκοι. Οποιοσδήποτε, κ. Υπουργέ, μπορεί να αντιληφθεί ότι η ιδιότητά σας, αυτή του οικονομολόγου, σας οδηγεί σε πολύ συγκεκριμένες αντιλήψεις επί ορισμένων θεμάτων. Σαν τη γνωστή λαϊκή ρήση που λέει ότι όποιος κρατάει ένα σφυρί, αντιμετωπίζει τους πάντες σαν καρφιά, έτσι κι εσείς αντικρίζετε τα πάντα από τη σκοπιά του οικονομικού κέρδους. Από την άλλη, όμως, κατέχετε μια βαρυσήμαντη πολιτική θέση σε μια χώρα με ιδιαίτερη ιστορία. Τέτοιες, λοιπόν δηλώσεις είναι, το λιγότερο, ατυχείς. Ο πολιτικός άνδρας, κ. Υπουργέ, που σέβεται το λαό του κράτους, τον οποίο και υποτίθεται ότι υπηρετεί, ενεργεί, πράττει, σκέφτεται και αποφασίζει για το καλό του λαού, με γνώμονα το εθνικό (κι όχι το παγκοσμιοποιημένο) συμφέρον. Καμία χώρα δεν μπορεί να επιβιώσει – όχι μόνο οικονομικά, αλλά και πολιτισμικά και πολιτικά – με πολιτικούς που ξεπουλάνε τόσο εύκολα «γη και ύδωρ» για τριάντα αργύρια. Συν τοις άλλοις, το ότι αναφερθήκατε ειδικότερα στην Τουρκία, η οποία αποτελεί ακόμα και σήμερα μόνιμη πηγή προβλημάτων για το κράτος (παραβιάσεις, απειλές πολέμου για την ΑΟΖ κλπ), αποτελεί δείγμα πολιτικής ανωριμότητας, παθογένειας, αυταρχικότητας και μέγιστης αλαζονείας από μέρους σας. Αν πραγματικά διαθέτετε την ολίγιστη ευθιξία, κ. Υπουργέ των Οικονομικών της Ελλάδας, καλό θα ήταν να ζητήσετε συγγνώμη και να παραιτηθείτε. Μεγαλύτερη ζημιά προκαλείτε με τέτοιες δηλώσεις, απ’ ότι κέρδος. Εκτός, βέβαια αν προσδοκάτε προσωπικά κέρδη, τα οποία διαφεύγουν από μας τους υπόλοιπους πολίτες. Κέρδη αδιαφανή, οπωσδήποτε. Είναι αδιανόητο για πολιτικό οποιασδήποτε χώρας να θεωρεί ότι το συμφέρον της παγκοσμιοποίησης (και μάλιστα της πιο απάνθρωπης μορφής της) ξεπερνά το συμφέρον του λαού του. Είναι, δε ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ για Έλληνα πολιτικό να δηλώνει υπέρ της εξαγοράς της ίδιας μας της περιουσίας από εκείνους που, όχι μόνο ιστορικά, αλλά και στη σύγχρονη πολιτική ζωή, διακρίνονται για την εχθρότητά τους προς το λαό και το Έθνος μας! Αναμένοντας την απάντησή σας Δημήτριος Γκίκας, Έλληνας πολίτης Υπ. Διδάκτωρ Πολιτικής φιλοσοφίας